Financieel XML-glossarium
Definities van SEPA-, UBL-, Peppol-, ISO 20022- en e-factureringsbegrippen die worden gebruikt in financiële berichtenuitwisseling.
Access Point (Peppol)
Een gecertificeerde dienstverlener die bedrijven verbindt met het Peppol-netwerk. Access Points verzenden en ontvangen elektronische documenten (facturen, bestellingen) namens hun klanten en beheren het veilige vier-hoeken-bezorgmodel.
Bankafschrift
Een gestructureerd overzicht van alle transacties op een bankrekening over een bepaalde periode. In ISO 20022 worden bankafschriften uitgewisseld als camt.053-berichten, met saldi en gedetailleerde transactie-informatie.
BBAN (Basic Bank Account Number)
Het nationale deel van een IBAN dat de bank, het filiaal en het rekeningnummer identificeert. Het BBAN-formaat varieert per land; een Belgisch BBAN bestaat bijvoorbeeld uit 12 cijfers, terwijl een Frans BBAN 23 tekens heeft.
BIC (Business Identifier Code)
Een 8- of 11-tekens code (ook wel SWIFT-code) die een financiële instelling uniek identificeert. BIC's worden gebruikt in SEPA-betalingsberichten om transacties naar de juiste bank te leiden. Formaat: 4 letters (bank) + 2 letters (land) + 2 tekens (locatie) + 3 optionele tekens (filiaal).
BIS Billing 3.0
Peppol BIS (Business Interoperability Specification) Billing 3.0 is de specificatie voor elektronische facturering en creditnota's op het Peppol-netwerk. Het is gebaseerd op de Europese norm EN 16931 en definieert verplichte velden, codelijsten en Schematron-bedrijfsregels.
Business Application Header (BAH)
Een ISO 20022-component (AppHdr) die MX-berichten omhult met metadata over de afzender, ontvanger en het berichttype. De BAH maakt routering en verwerking van ISO 20022-berichten mogelijk, onafhankelijk van de bedrijfsinhoud.
camt.052
Een ISO 20022-bericht (Bank-To-Customer Account Report) dat intraday- of realtime-informatie verstrekt over saldi en transacties op een rekening. Gebruikt voor cashmanagement en liquiditeitsbeheer vóór de end-of-day-afwikkeling.
camt.053
Een ISO 20022-bericht (Bank-To-Customer Statement) dat end-of-day bankafschriftgegevens overdraagt, inclusief openings-/sluitingssaldi en alle geboekte transacties. Het vervangt het SWIFT-bericht MT940 voor rekeningafschriften.
camt.054
Een ISO 20022-bericht (Bank-To-Customer Debit Credit Notification) dat klanten informeert over individuele debet- of creditmutaties op hun rekening. Vaak gebruikt voor realtime betalingsnotificatie als aanvulling op camt.052.
ChargBearer (ChrgBr)
Een SEPA-XML-element dat aangeeft wie de transactiekosten draagt. Bij SEPA-overboekingen moet de waarde altijd SLEV (Service Level) zijn, wat betekent dat de kosten worden gedeeld conform de SEPA-regelgeving. Andere ISO 20022-waarden zijn DEBT (debiteur) en CRED (crediteur).
Chorus Pro
Het verplichte Franse e-factureringsportaal van de overheid voor facturen aan overheidsentiteiten (B2G). Sinds 2017 moeten alle leveranciers van de Franse overheid hun facturen indienen via Chorus Pro in het formaat Factur-X of UBL.
CII (Cross Industry Invoice)
De Cross Industry Invoice van UN/CEFACT is een XML-syntax voor elektronische facturen. CII is een van de twee syntaxen die zijn erkend door de norm EN 16931 (de andere is UBL). Factur-X en ZUGFeRD gebruiken CII voor hun ingebedde XML.
Crediteur (Creditor)
In de SEPA-terminologie is de crediteur de partij die gelden ontvangt (de begunstigde). In een overboeking pain.001 wordt de crediteur geïdentificeerd door naam, IBAN en eventueel BIC. Bij een incasso pain.008 is de crediteur de partij die de inning initieert.
Creditnota (Credit Note)
Een handelsdocument dat door een verkoper wordt uitgegeven om een eerder uitgestuurde factuur te corrigeren of te annuleren. In UBL is een creditnota een afzonderlijk documenttype (UBL CreditNote) met dezelfde structuur als een factuur, maar gebruikt om het door de koper verschuldigde bedrag te verminderen.
CtrlSum (Controlegetal)
Een SEPA-XML-element in de GroupHeader dat de totaalsom van alle transactiebedragen in het betalingsbestand bevat. De CtrlSum moet gelijk zijn aan de som van alle individuele InstructedAmount-waarden; een afwijking leidt tot afwijzing van het bestand door de bank.
Debiteur (Debtor)
In de SEPA-terminologie is de debiteur de betalende partij (de betaler). Bij een overboeking pain.001 is de debiteur de rekeninghouder die de betaling initieert. Bij een incasso pain.008 is de debiteur de partij waarvan de rekening wordt gedebiteerd.
DTD (Document Type Definition)
Een verouderde XML-schemataal die de structuur en toegestane elementen van een XML-document definieert. DTD's worden geblokkeerd in veilige XML-parsers omdat ze XXE-aanvallen (XML External Entity) mogelijk maken. Moderne XML-validatie gebruikt XSD.
E-facturering (E-Invoicing)
De elektronische uitwisseling van factuurdocumenten tussen leveranciers en kopers in een gestructureerd, machineleesbaar formaat. E-facturering vervangt papieren of PDF-facturen door standaarden zoals UBL, CII, Factur-X, XRechnung of FatturaPA.
EDICOM
Een wereldwijde EDI (Electronic Data Interchange)- en e-factureringsprovider. EDICOM biedt oplossingen voor het uitwisselen van handelsdocumenten in de formaten EDIFACT, XML, UBL en Factur-X in verschillende landen en compliance-kaders.
EN 16931
De Europese norm voor e-facturering, gepubliceerd door het CEN. EN 16931 definieert het semantische datamodel voor een basisfactuur (verplichte en optionele velden) en twee erkende syntaxen: UBL 2.1 en UN/CEFACT CII. Alle EU-lidstaten moeten facturen die voldoen aan EN 16931 accepteren.
EndToEndId (End-to-end-referentie)
Een unieke referentie die door de verzendende partij wordt toegewezen om een SEPA-betalingstransactie van initiëring tot afwikkeling te identificeren. De EndToEndId wordt behouden gedurende de volledige betalingsketen en teruggestuurd aan de debiteur in rekeningafschriften om afstemming te vergemakkelijken.
Factur-X
Een Duits-Franse hybride e-factureringsnorm die een gestructureerd XML-bestand (gebaseerd op UN/CEFACT CII) inbedt in een PDF/A-3-document. Factur-X omvat vijf profielen (Minimum, Basic WL, Basic, EN 16931, Extended) en is verplicht voor B2G-facturering in Frankrijk.
FatturaPA
Het verplichte e-factureringsformaat van Italië voor alle B2B- en B2G-transacties, beheerd door de Agenzia delle Entrate (Italiaanse belastingdienst). FatturaPA-bestanden zijn XML-documenten die worden ingediend via het SDI-uitwisselingssysteem.
Goed-gevormd XML (Well-Formed XML)
Een XML-document dat voldoet aan de basisregels van XML-syntaxis: één rootelement, correct geneste tags, gesloten elementen en een correcte codering. Een goed-gevormd document kan worden geparst; een geldig document wordt bovendien gecontroleerd aan de hand van een schema (XSD of DTD).
GroupHeader (Groepheader)
Het eerste blok van een SEPA-XML-bericht (pain.001 of pain.008) met informatie op berichtniveau: MessageId, CreationDateTime, NumberOfTransactions, ControlSum en InitiatingParty. Er is maar één GroupHeader per bestand.
IBAN (International Bank Account Number)
Een internationaal gestandaardiseerd nummeringssysteem voor bankrekeningen, gedefinieerd in de norm ISO 13616. Een IBAN begint met een 2-letterige landcode, gevolgd door 2 controlecijfers (gevalideerd via mod-97), en vervolgens een landspecifieke BBAN. IBAN's zijn verplicht voor alle SEPA-betalingstransacties.
InitiatingParty (Initiërende partij)
De partij die een SEPA-betalingsopdracht initieert, geïdentificeerd in de GroupHeader van pain.001- en pain.008-berichten. De InitiatingParty is doorgaans het klantbedrijf dat het betalingsbestand indient bij zijn bank, en kan verschillen van de Debiteur.
ISO 20022
Een internationale standaard voor financiële berichten die een gemeenschappelijk platform definieert voor de ontwikkeling van berichtstandaarden. ISO 20022-berichten zijn in XML en bestrijken betalingen (pain), rekeningrapporten (camt), effecten, handel en meer. SEPA, SWIFT MX en de belangrijkste realtimebetalingssystemen gebruiken ISO 20022.
Mod-97 (Modulo 97)
Het wiskundige controlegetal-algoritme dat wordt gebruikt om IBAN's te valideren. Het algoritme herordent het IBAN, converteert letters naar cijfers en controleert of het resultaat modulo 97 gelijk is aan 1. Een mislukte mod-97-controle duidt op een transcriptiefout in het IBAN.
MsgId (Bericht-ID)
Een unieke aanduiding die door de initiërende partij wordt toegewezen aan een SEPA-betalingsbericht (pain.001 of pain.008). De MsgId moet uniek zijn binnen een redelijke termijn (doorgaans 15 dagen) om dubbele verwerking door de bank te vermijden.
MT940
Een verouderd SWIFT-berichtformaat voor het verzenden van bankafschriften, dat vóór ISO 20022 veel werd gebruikt. MT940 biedt saldo- en transactie-informatie, maar met minder gestructureerde gegevens dan het ISO 20022 camt.053 dat het vervangt.
MX-bericht (ISO 20022 MX)
Een ISO 20022 XML-bericht (in tegenstelling tot het verouderde MT-formaat). MX-berichten zijn rijker, meer gestructureerd en ondersteunen meer gegevens dan MT-berichten. De wereldwijde migratie van SWIFT naar ISO 20022 MX is gaande om MT-berichten te vervangen bij grensoverschrijdende betalingen.
pain.001 (Overboekingsinitiatief)
Een ISO 20022 XML-bericht dat wordt gebruikt om een of meer SEPA-overboekingstransacties te initiëren. Een pain.001-bestand wordt ingediend door een bedrijf bij zijn bank en bevat de blokken GroupHeader, PaymentInformation en CreditTransferTransactionInformation. Gangbare versies: 003, 009, 011.
pain.008 (Incasso-initiatief)
Een ISO 20022 XML-bericht dat wordt gebruikt om SEPA-incasso's te initiëren. De crediteur stuurt een pain.008 naar zijn bank, die vervolgens gelden int van de debiteursrekeningen. Vereist een vooraf door de debiteur ondertekend mandaat. Gangbare versies: 002, 008, 010.
Payment Information (PmtInf)
Het tweede blok van een SEPA pain.001- of pain.008-bestand, dat transacties groepeert die gemeenschappelijke parameters delen zoals betaalwijze, uitvoeringsdatum en debiteursrekening. Een bestand kan meerdere PaymentInformation-blokken bevatten.
Peppol ID
Een unieke aanduiding voor een deelnemer aan het Peppol-netwerk, gebruikt om elektronische documenten naar het juiste Access Point te leiden. Een Peppol ID bestaat uit een schema-identificator (bijv. 0208 voor Belgische ondernemingsnummers) gevolgd door de bedrijfsidentificator (bijv. btw-nummer).
PmtInfId (Betalingsinformatie-ID)
Een unieke aanduiding voor een PaymentInformation-blok in een SEPA pain.001- of pain.008-bestand. Meerdere PmtInfId-blokken kunnen in één bericht bestaan, elk groepeert transacties met gemeenschappelijke parameters. Banken gebruiken de PmtInfId voor het volgen en rapporteren van individuele betalingsbatches.
RequestedExecutionDate (Gewenste uitvoeringsdatum)
De datum waarop de initiërende partij verzoekt dat de betaling door de bank wordt uitgevoerd, opgegeven in het formaat ISO 8601 (JJJJ-MM-DD). Voor SEPA-overboekingen moet dit een TARGET2-werkdag zijn. Datums die op weekenden of feestdagen vallen, worden doorgaans verschoven naar de volgende werkdag.
Schematron
Een XPath-gebaseerde XML-validatietaal die aanvullend op XSD wordt gebruikt voor de validatie van bedrijfsregels. Peppol BIS Billing en EPC SEPA gebruiken Schematron om beperkingen af te dwingen die XSD niet kan uitdrukken, zoals consistentie tussen velden (bijv. het btw-bedrag moet gelijk zijn aan de belastingbasis maal het tarief).
Schemavalidatie
Het proces van het controleren van een XML-document aan de hand van een formeel schema (XSD of Schematron) op structurele correctheid en naleving van bedrijfsregels. Schemavalidatie is de eerste stap bij de verwerking van SEPA-, UBL- of ISO 20022-berichten.
SCT (SEPA-overboeking)
Een SEPA-betalingsinstrument voor het overboeken van gelden van de ene bankrekening naar de andere binnen de SEPA-zone. SCT-transacties worden geïnitieerd via XML-berichten pain.001 en verwerkt binnen één werkdag. De Instant-variant (SCT Inst) wordt afgewikkeld in minder dan 10 seconden.
SDD (SEPA-incasso)
Een SEPA-betalingsinstrument waarmee een crediteur op basis van een machtiging direct gelden kan innen van de rekening van een debiteur. Er zijn twee regelingen: SDD Core (voor particulieren) en SDD B2B (voor bedrijven). SDD-opdrachten worden verzonden via XML-berichten pain.008.
SDI (Sistema di Interscambio)
Het nationale e-factuuruitwisselingssysteem van Italië, beheerd door de Agenzia delle Entrate. Alle Italiaanse B2B- en B2G-facturen in FatturaPA-formaat moeten via het SDI worden ingediend, dat facturen valideert, bezorgt en archiveert tussen bedrijven en tegelijk transparantie biedt aan de belastingdienst.
SEPA (Single Euro Payments Area)
Een EU-betalingsintegratieproject dat girale eurobetalingen tussen 36 landen mogelijk maakt op basis van geharmoniseerde normen. SEPA omvat overboekingen (SCT), incasso's (SDD) en directe betalingen (SCT Inst), allemaal gebaseerd op ISO 20022 XML-berichtenuitwisseling.
SEPA-zone
Het geografische gebied waar SEPA-betalingsnormen van toepassing zijn, bestaande uit de 27 EU-lidstaten plus IJsland, Liechtenstein, Noorwegen, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk, Andorra, Monaco, San Marino en Vaticaanstad — in totaal 36 landen in 2025.
SMP (Service Metadata Publisher)
Een Peppol-component die de capaciteiten van een deelnemer publiceert: welke documenttypen hij kan ontvangen en welk Access Point hem bedient. Bij het verzenden van een document via Peppol raadpleegt het Access Point van de afzender de SMP om het Access Point van de ontvanger te vinden.
SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication)
De wereldwijde coöperatie die het internationale financiële berichtennetwerk exploiteert dat door banken en financiële instellingen wordt gebruikt. SWIFT definieert zowel BIC-codes (voor identificatie van instellingen) als MT/MX-berichtstandaarden voor grensoverschrijdende betalingen.
UBL (Universal Business Language)
Een gestandaardiseerde OASIS-bibliotheek van XML-handelsdocumenten (facturen, bestellingen, leveringsbonnen, enz.). Versie 2.1 is de basis van Peppol BIS Billing 3.0 en EN 16931-conformiteit. UBL-facturen en creditnota's zijn het meest gebruikte e-factureringsformaat in Europa.
UBL-factuur (Invoice)
Een elektronische factuur in het UBL (Universal Business Language) 2.1-formaat. Een UBL-factuur bevat gestructureerde informatie over verkoper, koper, artikelregels, belastingen en betalingsvoorwaarden. Het is een van de twee documenttypen (naast de creditnota) die worden erkend door Peppol BIS Billing 3.0.
ViDA (VAT in the Digital Age)
Een voorstel van de Europese Commissie om de btw-regels te moderniseren door invoering van realtime digitale rapportage en verplichte e-facturering voor B2B-transacties binnen de EU. ViDA heeft tot doel het btw-tekort en fraude te verminderen door vanaf 2028 gestructureerde e-facturen voor grensoverschrijdende transacties te vereisen.
XML (Extensible Markup Language)
Een opmaaktaal die documenten codeert in een voor mensen en machines leesbaar formaat. XML is de basis van SEPA-betalingsberichten, UBL-facturen, ISO 20022-financiële berichten en vele andere financiële standaarden. XML-documenten worden gevalideerd door schema's (XSD) en bedrijfsregels (Schematron).
xmlns (XML-namespace)
Een attribuut dat een namespace in een XML-document declareert en elementnamen koppelt aan een URI die ze uniek identificeert. SEPA pain.001-bestanden moeten de juiste EPC-namespace declareren (bijv. urn:iso:std:iso:20022:tech:xsd:pain.001.001.03) zodat schemavalidatie slaagt.
XPath
Een querytaal voor het navigeren en selecteren van knooppunten in een XML-document. XPath wordt gebruikt in Schematron-regels voor het valideren van bedrijfslogica in SEPA- en UBL-bestanden, en in XSLT-stylesheets voor het transformeren van XML naar rapporten of andere formaten.
XRechnung
De nationale e-factureringsnorm van Duitsland gebaseerd op EN 16931, verplicht voor facturen aan Duitse federale overheidsinstanties sinds 2020. XRechnung gebruikt de syntax UBL 2.1 of UN/CEFACT CII en wordt ingediend via het ZRE-portaal (Zentraler Rechnungseingang).
XSD (XML Schema Definition)
De W3C-standaard voor het definiëren van de structuur, inhoud en datatypes van XML-documenten. XSD-schema's worden gepubliceerd door de EPC voor SEPA pain-berichten en door OASIS voor UBL. Een XML-bestand dat voldoet aan zijn XSD geldt als schema-conform; structurele fouten worden in deze fase gedetecteerd.
XSLT (Extensible Stylesheet Language Transformations)
Een taal voor het transformeren van XML-documenten naar andere XML-, HTML- of tekstformaten met behulp van templates en XPath-expressies. XSLT wordt gebruikt voor het genereren van voor mensen leesbare rapporten uit SEPA-, UBL- en camt.053-bestanden, en voor het converteren tussen verschillende versies van ISO 20022-berichten.
XXE (XML External Entity)
Een klasse van XML-beveiligingskwetsbaarheid waarbij een kwaadaardig XML-document externe entiteiten raadpleegt om lokale bestanden te lezen of SSRF-aanvallen (Server-Side Request Forgery) uit te voeren. Veilige XML-parsers schakelen DOCTYPE-declaraties en het oplossen van externe entiteiten uit. ValidateFin blokkeert XXE by design.
ZUGFeRD
Een Duitse hybride e-factureringsnorm (Zentraler User Guide des Forums elektronische Rechnung Deutschland) die een UN/CEFACT CII XML-bestand inbedt in een PDF/A-3-document. ZUGFeRD is het Duitse equivalent van Factur-X en deelt dezelfde technische specificatie; versies 2.1+ zijn afgestemd op EN 16931.